Γράφει ο Γιώργος Κολοβός*
Πυρκαγιές, σεισμοί, πλημμύρες, Ανεμοστρόβιλοι – Τυφώνες (στο εξωτερικό).
Οι ειδικοί επιστήμονες στοιχειοθετούν την κλιματική αλλαγή από το γεγονός ότι αυξάνονται παγκοσμίως οιαποζημιώσεις που δίνονται για την αποκατάσταση των κτιρίων από τις φυσικέςκαταστροφές.
Δεν είναι σύνηθες στην Ελλάδα οιιδιοκτήτες να ασφαλίζουν τα σπίτια τους από φυσικές καταστροφές, παρά μόνο ότανεξαναγκάζονται από τις τράπεζες επειδήέχουν λάβει στεγαστικό δάνειο για την αγορά ή την ανέγερσή τους. Οι πρόσφατεςεξαγγελίες της κυβέρνησης να δώσει κίνητρα προκειμένου οι πολίτες να ασφαλίζουντα σπίτια από τις φυσικές καταστροφές, είναι σε σωστή κατεύθυνση και πρέπει ναυλοποιηθούν. Η διαδικασία αποζημίωσης από ασφαλιστική εταιρία είναι γρήγορη καιαυτό που ζητείται είναι μια τεχνική έκθεση κοστολόγησης από ιδιώτη μηχανικό.
Η διαδικασία αποζημίωσης απότο κράτος είναι αργή και εμπεριέχει τις γνωστές παθογένειες της δημόσιαςδιοίκησης την περιγράφουμε παρακάτω:
Η υπηρεσία η οποία κινεί τηδιαδικασία αποζημίωσης των κτηρίων λέγεται ΔΑΕΦΚ (Διεύθυνση ΑποκατάστασηςΕπιπτώσεων από Φυσικές Καταστροφές) με έδρα την Αθήνα και ανήκει στο υπουργείοΥποδομών. Οι τοπικές υπηρεσίες, οι οποίες διαχειρίζονται τον μεγαλύτερο όγκοτων εργασιών και συστήνονται αν δεν υπάρχουν ήδη στην πληγείσα περιοχή λέγονταιΤΑΕΦΚ (Ταμείο Αποκατάστασης Επιπτώσεων από Φυσικές Καταστροφές – τα γνωστά μετην παλαιότερη ονομασία ΤΑΣ).
Καταρχάς, δεν αποζημιώνονταικτίρια τα οποία είναι σε αιγιαλό, δάση και ρέματα. Το πρόσφατονομοθέτημα για την τακτοποίηση των πληγέντων δασικών αυθαιρέτων κατά τη γνώμημας μπορεί να ανοίξει τη διαδικασία αποζημίωσης των δασικών αυθαιρέτων, αφούπλέον με την τακτοποίηση του το κτίριο καθίσταται τρόπο τινά νόμιμο καιεπιτρέπεται η επισκευή του. Για τα κτίρια όμως που έχουν κριθεί κατεδαφιστέα δενείναι δυνατή η έκδοση οικοδομικής άδειας για την ανέγερσή τους, γι’ αυτό καιστην περίπτωση του ματιού με τον νόμο… προβλέπεται η αποζημίωση του ιδιοκτήτηκαι η απόδοση του αγροτεμαχίου στο δημόσιο.
Τα κτίρια αποζημιώνονται(επισκευή ή ανακατασκευή) στο σύνολο του εμβαδού τους (as built), χωρίς να παίζει ρόλο αν είναι αυθαίρετα(εν μέρη ή ολόκληρα), τακτοποιημένα ή όχι). Όμως εδώ μπαίνει το κοινωνικόκριτήριο της αποζημίωσης μόνο των πρώτων 150 μέτρων ανά ιδιοκτήτη καιιδιοκτησία.
Η υπηρεσία αυτεπάγγελτα ή μετάαπό αίτηση του ιδιοκτήτη διενεργεί αυτοψία και το κτίριο χαρακτηρίζεταιπράσινο, κίτρινο ή κόκκινο.
ΠΡΑΣΙΝΟ είναιτο κτήριο το οποίο είναι επισκευάσιμο αλλά κατοικήσιμο και μετά το Μάτι δόθηκεη δυνατότητα στην υπηρεσία να συντάσσει τον προϋπολογισμό των ζημιών έτσι ώστενα μην επιβαρύνονται οι ιδιοκτήτες από τη μελέτη του ιδιώτη μηχανικού.
ΚΙΤΡΙΝΟ είναιτο κτίριο το οποίο είναι επισκευάσιμο αλλά μη κατοικήσιμο, όπου απαιτείταιμελέτη από ιδιώτη μηχανικό για την επισκευή του.
Η μελέτη αυτή περιλαμβάνει τοπογραφικόμε συντεταγμένες ΕΓΣΑ, αποτύπωση του κτιρίου με πλήρη σειρά σχεδίων όπουαποτυπώνονται οι ζημιές, τεχνική έκθεση, φωτογραφίες, και αν απαιτείται, στατικήμελέτη.
Οι τιμές του προϋπολογισμούτων ζημιών, το οποίο είναι και το ποσό με το οποίο αποζημιώνεται ο ιδιοκτήτης,προκύπτουν από ένα απλοποιημένο τιμολόγιο τιμών του κράτους που ομοιάζει με τατιμολόγια τιμών των δημόσιων έργων.
Το κόστος της μελέτης αυτήςεκτιμάται στο 8 με 10 % του προϋπολογισμού που θα προκύψει για την επισκευή τουκτηρίου και εμπεριέχεται σε αυτόν, δηλαδή δεν δίνεται ξεχωριστά.
Η άδεια επισκευής εκδίδεταιαπό την ΤΑΕΦΚ και όχι από την πολεοδομία.
ΠΡΟΣΟΧΗ Τυχόναυθαιρεσίες του κτιρίου δεν εμποδίζουν την επισκευή του και την χρηματοδότησηαπό το κράτος, παραμένουν όμως νομικά και καλό είναι να τακτοποιηθούν (εφόσον είναιπριν το 2011) χωρίς πρόστιμο αφού πρόκειται για κτίριο που έχει πληγείαπό φυσική καταστροφή.
Πολλοί ιδιοκτήτες επιθυμούν ναχαρακτηριστεί η κατοικία από κίτρινα κόκκινη έτσι να την κατασκευάσουν εκ νέου.Στην περίπτωση αυτή η διαδικασία είναι σε δύο στάδια (ένσταση). Στο πρώτοστάδιο αρκεί μια απλή αίτηση ενώ κατά το δεύτερο στάδιο απαιτείταιεμπεριστατωμένη έκθεση, ενδεχομένως και με εργαστηριακά, η οποία είναι αρκετάκοστοβόρα.
Όμως για τα κτίρια που είναιπαλαιά και έχουν εκτεταμένες βλάβες υπάρχει η διαδικασία του ασύμφορουόπου σύμφωνα με ένα μαθηματικό τύπο αποδεικνύεται ότι η επισκευή του κτιρίουείναι ασύμφορη και δεν αξίζει να δαπανηθούν τόσα χρήματα για την επισκευή του, οπότεσε αυτή την περίπτωση το κτίριο κρίνεται κατεδαφιστέο και αποζημιώνεται ηανακατασκευή του. Για τη διαδικασία του ασύμφορου απαιτείται η μελέτη επισκευήςτου κτιρίου με το αντίστοιχο κόστος που πρέπει να καταβληθεί στον ιδιώτημηχανικό.
Οι παραπάνω διαδικασίες ενστάσεωνκαι ασύμφορου είναι ιδιαίτερα χρονοβόρες γιατί εξετάζονται από επιτροπή μηχανικώντης ΔΑΕΦΚ (κεντρικά) επομένως πρόταση μας είναι η εξέτασή τους (one step) από τις τοπικές υπηρεσίες ΤΑΕΦΚ.
ΚΟΚΚΙΝΟ είναιτο κτήριο το οποίο είναι κατεδαφιστέο και προφανώς μη κατοικήσιμο είτε εξαρχήςείτε μέσω των διαδικασιών που προαναφέραμε.
Η αποζημίωση για τα κτίριααυτά είναι 1.000 ευρώ το τ.μ. πρέπει όμως το κράτος να λάβει υπόψη του τιςσυνεχείς αυξήσεις των οικοδομικών υλικών (σε εξέλιξη πληθωρισμός).
Στην περίπτωση τηςανακατασκευής εκδίδεται οικοδομική άδεια από την κατά τόπο πολεοδομία είτε μετους όρους δόμησης του οικοπέδου ένα αυτό είναι οικοδομήσιμο.
Στην περίπτωση αγροτεμαχίου τοοποίο δεν είναι οικοδομήσιμο εκδίδεται κατ’ εξαίρεση οικοδομική άδεια μετον περιορισμό όμως να μην υπερβαίνει το εμβαδόν και τον όγκο του πληγέντοςκτιρίου (ίσου όγκου ίσου εμβαδού).
Επομένως το κτίριο που θαανακατασκευαστεί ακόμα και σε μη οικοδομήσιμα οικόπεδα, υφίσταται νόμιμα αφού γι’αυτό έχει εκδοθεί οικοδομική άδεια.
Η οικοδομική άδεια εκπονείταιαπό ιδιώτη μηχανικό, εμπεριέχεται στον προϋπολογισμό αποζημίωσης του κράτουςκαι το κόστος αυτής εκτιμάται σε 80 ευρώ το τ.μ. Επίσης μπορεί να οικοδομηθεί μικρότερο σπίτικατά 25% του αρχικού εμβαδού του κτιρίου και ο ιδιοκτήτης να λάβει το συνολικόποσό της αποζημίωσης.
Το ποσό της αποζημίωσης είτεπροέρχεται από επισκευή είτε από ανακατασκευή, μπορεί να διατεθεί γιαανέγερση, αποπεράτωση ή αγορά κατοικίας εντός του ελλαδικού χώρου. Το πληγένκτίριο πρέπει να κατεδαφιστεί και τα μη οικοδομήσιμα οικόπεδα στην περίπτωσηαυτή χάνουν το κατ’ εξαίρεση δικαίωμα δόμησης που τους είχε δοθεί.
Η αποζημίωση διακρίνεταιστη κρατική αρωγή και στο ποσό της ιδίας συμμετοχής ή του δανεισμού απότράπεζα. Η κρατική αρωγή είναι δωρεάν χρήματα που καταβάλει το κράτος στονιδιοκτήτη, στο Μάτι ήταν 100% του προϋπολογισμού και στις υπόλοιπες περιπτώσειςείναι 80%.
Στην περίπτωση που η ιδίασυμμετοχή καλύπτεται από τραπεζικό δανεισμό, το κράτος επιδοτεί τους τόκους. Επομένως,το δάνειο είναι άτοκο.
Στην αποζημίωσηπεριλαμβάνονται τα κόστη μελέτης και επίβλεψης μηχανικού, κόστος υλικών καιεργασιών καθώς και το ΦΠΑ και αυτή καταβάλλεται συνήθως σε 3 δόσεις ( 50%προκαταβολή, 30% με την περαίωση το φέροντα οργανισμού και 20% μετά τηνδιαπίστωση της περαίωσης της επισκευής ή της ανακατασκευής του κτιρίου).
Η βεβαίωση προόδου τωνεργασιών και οι πληρωμές των δόσεων γίνονται με αυτοψία των μηχανικών της ΤΑΕΦΚκαι δεν απαιτείται η προσκόμιση τιμολογίων στην υπηρεσία για τις εργασίεςκαι τα υλικά.
Τέλος είναι καλό οι τοπικέςκοινότητες των πληγέντων περιοχών να οργανωθούν συλλογικά και σε αγαστήσυνεργασία με τους Δήμους να προβούν σε διεκδικήσεις.
(*) Ο Γιώργος Κολοβός είναι απόφοιτος του Κολλεγίου Αθηνών, Πολιτικός Μηχανικός Ε.Μ.Π. έχει κάνει έρευναστην EcoleCentraleParis, έχειεργαστεί στην γέφυρα Ρίου Αντιρρίου και επί 20ετίας ήταν Πολιτικός Μηχανικόςκαι Διευθυντής της Τεχνικής Υπηρεσίας του Δήμου Μαραθώνος.
Στο παρόν ιδιωτεύει με πλήθοςμελετών και έργων στο Μάτι Αττικής. Ελευθερίου Βενιζέλου 34, Νέα Μάκρη, τηλέφωνο2294090653, κινητό 6977632739, e-mail: kolovos@marathondevelopment.gr www.marathondevelopment.gr
ΜΟΤΟ
– Στη χώρα μας, σε αντίθεση μεπολλά κράτη του Δυτικού κόσμου στα οποία οι αποζημιώσεις δίνονται από τιςιδιωτικές ασφαλιστικές εταιρίες, το κράτος καλείται να παίξει το ρόλο αυτό,δηλαδή να χρηματοδοτήσει προκειμένου να αποκατασταθούν τα κτίρια που έχουνπληγεί.
– Οι πρόσφατες εξαγγελίες τηςκυβέρνησης να δώσει κίνητρα προκειμένου οι πολίτες να ασφαλίζουν τα σπίτια απότις φυσικές καταστροφές, είναι σε σωστή κατεύθυνση και πρέπει να υλοποιηθούν.